Ýakynda “China Metallurgy News” gazetiniň habarçysy “Vale” kompaniýasyndan 7 ýyllyk ylmy-barlag we takmynan 50 million real (takmynan 878,900 ABŞ dollary) maýa goýumlaryndan soň, kompaniýanyň durnukly ösüşe ýardam berýän ýokary hilli magdan öndürmek prosesini üstünlikli işläp düzendigini bildi. “Vale” bu önümçilik prosesini kompaniýanyň Braziliýanyň Minas-Jerais şäherindäki demir magdan işleýiş zolagyna ulandy we başda bentleriň ýa-da üýşürme usullarynyň ulanylmagyny talap edýän galyndylary gaýtadan işlemegi ýokary hilli magdan önümlerine öwürdi. Bu proses arkaly öndürilen magdan önümleri gurluşyk senagatynda ulanylyp bilner.
Häzirki wagta çenli “Vale” kompaniýasynyň kremniý mukdary ýokary, demir mukdary örän pes, himiki birmeňzeşligi ýokary we bölejik ölçegleriniň birmeňzeşligi ýokary bolan şeýle ýokary hilli mineral çäge önümleriniň takmynan 250,000 tonnasyny gaýtadan işläp, öndürendigi mälim. “Vale” kompaniýasy önümi beton, ergin, sement öndürmek ýa-da ýollary asfaltlamak üçin satmagy ýa-da sowgat bermegi meýilleşdirýär.
“Vale” demir magdany biznesiniň ýerine ýetiriji wise-prezidenti Marsello Spinelli şeýle diýdi: “Gurluşyk pudagynda guma uly isleg bar. Biziň magdan önümlerimiz gurluşyk senagaty üçin ygtybarly saýlaw bolup, galyndy galyndylaryny gaýtadan işlemegiň daşky gurşawa täsirini azaldýar. Munuň sebäp bolan ýaramaz täsiri”.
Birleşen Milletler Guramasynyň statistikasyna görä, dünýäde guma bolan ýyllyk isleg 40 milliard tonna bilen 50 milliard tonna aralygyndadyr. Gum suwdan soň iň köp adam tarapyndan çykarylýan tebigy baýlyga öwrüldi. Weýliň bu mineral gum önümi demir magdanynyň goşmaça önüminden alynýar. Çig magdan zawodda ezmek, elemek, üwemek we baýlaşdyrmak ýaly birnäçe proseslerden soň demir magdanyna öwrülip biler. Adaty baýlaşdyrmak prosesinde goşmaça önümler galyndylara öwrüler, olar bentler arkaly ýa-da üýşürilen gatlaklarda taşlanmaly. Kompaniýa demir magdanynyň goşmaça önümlerini baýlaşdyrmak tapgyrynda hil talaplaryna laýyk gelýänçä we ýokary hilli mineral gum önümine öwrülýänçä gaýtadan işleýär. Weýli galyndylary ýokary hilli magdana öwürmek prosesini ulanyp, öndürilen her bir tonna magdan önümleriniň 1 tonna galyndyny azaldyp biljekdigini aýtdy. Awstraliýanyň Kwinslend uniwersitetiniň Durnukly Minerallar institutynyň we Şweýsariýanyň Ženewa uniwersitetiniň ylmy işgärleri häzirki wagtda Vale mineral gum önümleriniň häsiýetlerini seljermek we olaryň hakykatdanam guma durnukly alternatiwa bolup biljekdigini ýa-da bolup bilmejekdigini anyklamak üçin garaşsyz gözleg geçirýärler. Şeýle hem magdan işleri netijesinde emele gelýän galyndylaryň möçberini ep-esli azaldýarlar.
“Vale” kompaniýasynyň Brukutu we Agualimpa integrasiýa edilen operasiýalar zolagynyň ýerine ýetiriji müdiri Jefferson Korreýd şeýle diýdi: “Bu görnüşli magdan önümleri hakykatdanam ekologiýa taýdan arassa önümlerdir. Ähli magdan önümleri fiziki usullar bilen gaýtadan işlenilýär. Çig malyň himiki düzümi gaýtadan işlenýän mahalynda üýtgedilmedi we önüm zäherli däl we zyýansyzdyr”.
“Vale” 2022-nji ýyla çenli şeýle magdan önümleriniň 1 million tonnadan gowragyny satmagy ýa-da sowgat bermegi, şeýle hem magdan önümleriniň önümçiligini 2023-nji ýyla çenli 2 million tonna çenli artdyrmagy meýilleşdirýändigini mälim etdi. Bu önümiň alyjylarynyň Braziliýanyň dört sebitinden, Minas-Žeraýsdan, Espiritu-Santodan, San-Pauludan we Braziliýadan gelmegine garaşylýandygy habar berilýär.
“Biz 2023-nji ýyldan başlap mineral çäge önümleriniň ulanylyş bazaryny has-da giňeltmäge taýýar we munuň üçin bu täze işi dolandyrmak üçin ýörite topar döretdik” diýip, Vale demir magdan bazarynyň direktory Rogerio Nogueira aýtdy.
“Häzirki wagtda Minas-Žeraisdäki beýleki magdan gazyp alýan ýerler hem bu önümçilik prosesini ornaşdyrmak üçin birnäçe taýýarlyk işlerini geçirýärler. Mundan başga-da, biz täze çözgütleri işläp düzmek üçin birnäçe ylmy-barlag edaralary bilen hyzmatdaşlyk edýäris we demiriň rasional gaýtadan işlenilmegine ygrarlydyrys. Magdan galyndylary täze pikirleri döredýär” diýip, “Vale” kompaniýasynyň işewürlik müdiri Andre Wilhena aýtdy. “Vale” demir magdan gazyp alýan ýerlerdäki bar bolan infrastrukturany ulanmakdan başga-da, durnukly mineral çäge önümlerini Braziliýanyň birnäçe ştatyna netijeli we amatly daşamak üçin uly ulag ulgamyny hem döretdi. “Biziň ünsümiz demir magdany işiniň durnuklylygyny üpjün etmekdir we bu täze iş arkaly kompaniýanyň işiniň daşky gurşawa täsirini azaltmaga umyt edýäris” diýip, Williena sözüniň üstüne goşdy.
“Vale” 2014-nji ýyldan bäri galyndy galyndylary gaýtadan işlemek boýunça ylmy-barlag işlerini alyp barýar. 2020-nji ýylda kompaniýa gurluşyk önümlerini öndürmek üçin galyndy galyndylary esasy çig mal hökmünde ulanýan ilkinji synag zawodyny - “Pico” kerpiç zawodyny açdy. Zawod Minas Gerais şäheriniň Itabilito şäherindäki Pico magdan känlerinde ýerleşýär. Häzirki wagtda Minas Gerais şäheriniň Federal tehniki bilim merkezi “Pico” kerpiç zawody bilen tehniki hyzmatdaşlygy işjeň ösdürýär. Merkez professorlar, aspirantlar, bakalawrlar we tehniki kurs talyplary bilen birlikde 10-dan gowrak ylmy işgäri şahsy ylmy-barlag işlerini geçirmek üçin “Pico” kerpiç zawodyna iberdi.
Ekologik önümleriň ylmy-barlag we işläp düzmegi bilen birlikde, “Vale” kompaniýasy galyndy galyndylarynyň sanyny azaltmak üçin dürli çäreleri hem gördü we bu bolsa magdançylyk işlerini has durnukly etdi. Kompaniýa suw talap etmeýän gury gaýtadan işlemek tehnologiýasyny ösdürmäge ygrarlydyr. Häzirki wagtda “Vale” kompaniýasynyň demir magdan önümleriniň takmynan 70% -i gury gaýtadan işlemek tehnologiýasy arkaly öndürilýär. Kompaniýa gury gaýtadan işlemek tehnologiýasynyň ulanylmagynyň demir magdanynyň hiline berk baglydygyny aýtdy. Karajas magdançylyk zolagyndaky demir magdanynda ýokary demir mukdary bar (65% -den gowrak) we gaýtadan işlemek diňe bölejikleriň ululygyna görä ezilip, elekden geçirilmelidir.
“Vale” kompaniýasynyň şahamçasy ownuk magdan üçin gurak magnit bölmek tehnologiýasyny işläp düzdi we ol Minas-Žeraisdäki synag zawodynda ulanyldy. “Vale” bu tehnologiýany pes derejeli demir magdanyny baýlaşdyrmak prosesine ulanýar. Ilkinji täjirçilik zawody 2023-nji ýylda Dawarren işleýän sebitinde ulanmaga berler. “Vale” zawodyň ýyllyk önümçilik kuwwatynyň 1,5 million tonna boljakdygyny we umumy maýa goýumyň 150 million ABŞ dollaryna barabar boljakdygyna garaşylýandygyny aýtdy. Mundan başga-da, “Vale” “Great Warjin” magdan käninde bir galyndy süzgüç zawodyny açdy we 2022-nji ýylyň birinji çärýeginde ýene üç galyndy süzgüç zawodyny açmagy meýilleşdirýär, olaryň biri Brukutu magdan käninde, ikisi bolsa Yrakda ýerleşýär. Tagbila magdan käninde.